WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA 

WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA 

Wczesne wspomagania rozwoju dziecka jest wielospecjalistyczną, kompleksową formą pomocy dziecku niepełnosprawnemu i jego rodzinie organizowaną na mocy przepisów prawa oświatowego. Jego celem jest pobudzenie poznawczego, ruchowego, emocjonalnego i społecznego rozwoju dziecka od momentu wykrycia niepełnosprawności, aż do chwili podjęcia nauki w szkole. Pozwala ono zmniejszyć ryzyko opóźnień rozwojowych oraz ubocznych skutków niepełnosprawności ciążącej na dziecku.

Pierwsze uregulowania prawne dotyczące kwestii wczesnego wspomagania rozwoju dziecka powstały w 2005 r. Rozporządzenie MENiS z dnia 4 kwietnia 2005 roku w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dziecka stworzyło możliwość organizowania przez placówki oświatowe na szeroką skalę zajęć stymulujących rozwój dziecka niepełnosprawnego już od chwili jego urodzenia. 

Położenie akcentu na stymulację rozwoju najmniejszych dzieci ma swoje głębokie uzasadnienie neuropsychologiczne. Wykorzystuje się bowiem potencjał rozwojowy małego dziecka, w okresie, kiedy jest ono najbardziej podatne na stymulację, co zwiększa efektywność oddziaływań terapeutycznych, pozwala stopniowo poprawiać funkcjonowanie dziecka, a nawet wyrównywać deficyty rozwojowe zapobiegając problemom na wyższych etapach rozwoju.

Kto może starać się o objęcie dziecka zajęciami WWRD ?

Aby dziecko mogło być objęte bezpłatnymi zajęciami wczesnego wspomagania rozwojumusi posiadać opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju.

Opinie takie wydawane są przez Zespoły Orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno – pedagogicznych.

Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna w Ostrowi Mazowieckiej rozpatruje wnioski dotyczące dzieci z terenu Ostrów Mazowiecka.

Jaka jest procedura wydawania opinii o potrzebie WWRD?

O obowiązującą w PPP w Ostrowi Mazowieckiej procedurę należy pytać na miejscu osobiście lub telefonicznie. Zwykle do wydania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju niezbędna jest następująca dokumentacja:

1.     Aktualna diagnoza psychologiczna, pedagogiczna oraz logopedyczna – na badania rodzic może umówić się osobiście lub telefonicznie (Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna w Ostrowi Mazowieckiej, ul. Romana Rubinkowskiego 15, tel. 29 745 34 76).  Do rejestracji dziecka niezbędne będzie podanie jego numeru pesel, należy więc zabrać ze sobą stosowny dokument. Warto pamiętać, iż elementem diagnozy jest szczegółowy wywiad z rodzicem i analiza dostarczonej dokumentacji, warto zatem na pierwsze spotkanie umówić się bez dziecka, bądź z asystą dodatkowego opiekuna, by móc spokojnie omówić ze specjalistą wszystkie nurtujące problemy. Należy też odpowiednio zaplanować ten dzień- pełna diagnoza średnio trwa około 2-3 godzin.

2.    Aktualne zaświadczenie lekarza specjalisty o stanie zdrowia dziecka oraz – jeżeli dziecko posiada – orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez Miejską Komisję Orzekania o Niepełnosprawności. Warto również zabrać inną posiadaną dokumentację medyczną np. wypisy ze szpitali.

3.    W przypadku dziecka uczęszczającego do przedszkola cennym źródłem informacji będzie także opinia wydana przez wychowawcęprzedszkola

Po skompletowaniu powyższej dokumentacji i zakończeniu procesu wieloprofilowej diagnozy rozwoju dziecka, rodzic (prawny opiekun) może złożyć wniosek o wydanie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka.

Wniosek zostaje rozpatrzony podczas posiedzenia Zespołu Orzekającego. O jego terminie wnioskodawca zostaje poinformowany w momencie składania wniosku. 

Jeżeli na podstawie zgromadzonej dokumentacji i wyników badań Zespół Orzekający stwierdzi konieczność pobudzenia psychoruchowego i społecznego rozwoju dziecka wydana zostanie (zwykle w terminie do 2 tygodni) opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, zawierająca uzasadnienie decyzji oraz zalecenia do pracy. 

Co zrobić, kiedy uzyska się opinię o potrzebie WWRD? 

Z opinią o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka rodzic powinien zgłosić się do placówki realizującej wczesne wspomaganie rozwoju.  W naszym mieście powyższe zajęcia organizują: Poradnia Psychologiczno- Pedagogiczna oraz Przedszkole Planeta Fantazji.

Warunkiem realizacji WWRD przez daną placówkę jest zaplecze organizacyjne i kadrowe, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości realizacji wskazań zawartych w opinii o potrzebie WWRD. Chodzi tutaj przede wszystkim o posiadanie przez placówkę specjalistycznego wyposażenia niezbędnego do zajęć z dzieckiem, a także zatrudnianie specjalistów odpowiednich do rodzaju niepełnosprawności dziecka.

Jaka jest organizacja wczesnego wspomagania rozwoju dziecka?

Dyrektor placówki realizującej WWRD powołuje zespół wczesnego wspomagania rozwoju, który ustala kierunki i harmonogram działań podejmowanych w zakresie wczesnego wspomagania i wsparcia rodziny dziecka, nawiązuje współpracę z instytucjami i ośrodkami wspomagającymi rozwój dziecka, opracowuje i realizuje z dzieckiem i jego rodziną program wczesnego wspomagania oraz prowadzi ewaluację przedmiotowego programu. W jego skład wchodzą osoby przygotowane do pracy z małymi dziećmi.

Istotą wczesnego wspomagania jest jak najwcześniejsze podjęcie oddziaływań stymulujących rozwój dziecka oraz ścisła współpraca rodziców i grona specjalistów pracujących z dzieckiem. Systematyczny kontakt rodziców z terapeutami dostarcza wiedzy na temat najkorzystniejszych form pracy z dzieckiem w domu, a także ułatwia przystosowanie się rodziny do sytuacji związanej z obecnością w ich życiu dziecka niepełnosprawnego.

Warto podkreślić, iż wczesne wspomaganie rozwoju nie zastępuje innych możliwych form pomocy dziecku np. zajęć specjalistycznych w przedszkolu i poradni czy zajęć rewalidacyjnych dla dziecka z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego.

WWRD w PRZEDSZKOLU PLANETA FANTAZJI

Nasz zespół wczesnego wspomagania rozwoju dziecka to specjaliści z doświadczeniem oraz przygotowaniem teoretycznym do pracy z małymi dziećmi. Ustawicznie poszerzamy swoje umiejętności poprzez udział w różnych formach doskonalenia zawodowego, zwłaszcza w zakresie diagnozy i pracy z dzieckiem niepełnosprawnym. Każde dziecko objęte jest u nas pomocą specjalistyczną, którą w zależności od potrzeb prowadzi: specjalista wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, pedagodzy specjalni – oligofrenopedagodzy, logopeda, neurologopeda, psycholog, fizjoterapeuta oraz terapeuci (TUS, Terapii Ręki, SI, Terapii Zajęciowej, Terapii Taktylnej). 

Prowadzenie zajęć WWRD nie byłoby możliwe bez bogatej bazy środków terapeutycznych. Staramy się o wyposażenie w sprzęt i pomoce dydaktyczne, by były one nie tylko zgodne z potrzebami ale też atrakcyjne dla dzieci. Podczas zajęć korzystamy z gabinetu pedagogicznego, psychologicznego, logopedycznego, sali terapii zajęciowej, sali SI i Sali Terapii Ruchem. Posiadamy niezbędne narzędzia diagnostyczne, pomoce dydaktyczne adekwatne do prowadzonych zajęć z dzieckiem i jego rodziną, zabawki i przedmioty służące do diagnozy i terapii różnych sfer rozwoju, kamery video do prowadzenia psychoedukacji i treningów umiejętności. Możemy powiedzieć, że rodzaj, wielkość pomieszczeń i dostępność środków terapeutycznych jest adekwatny do potrzeb naszych podopiecznych.

Kim jest dla nas rodzic dziecka niepełnosprawnego?

Uważamy, że rodzice są ekspertami w dziedzinie wiedzy o własnym dziecku, ich oczekiwania są brane pod uwagę przy opracowywaniu programów terapeutycznych (rodzic wyraża zgodę na proponowane metody poprzez podpis). Uważnie słuchamy, staramy się pozostawać w relacjach partnerskich, tak by żadna ze stron nie narzucała swojej roli drugiej, a raczej wymieniamy się informacjami i wspólnie wypracowujemy optymalne rozwiązania.

Pomoc dla rodziców jest zindywidualizowana i elastyczna. Staramy się pokazać rodzicom naszych małych podopiecznych, że nasz zespół, to grupa ludzi i miejsce im przyjazne. W trosce o dostępność do materiałów informacyjno-dydaktycznych i przepływ informacji stworzyliśmy tablicę ogłoszeń w Pracowni Planety Fantazji, pozostajemy też w kontakcie telefonicznym, jeśli tylko zachodzi taka potrzeba.  W ramach opieki psychologiczno- pedagogicznej proponujemy rodzicom rozmowy terapeutyczne, wsparcie psychologiczne, zajęcia psychoedukacyjne, prelekcje oraz poradnictwo, dotyczące problemów wychowawczych. Zdajemy sobie sprawę, że dla rodziców niezwykle ważna jest wymiana informacji i doświadczeń związanych z wychowaniem, leczeniem i rehabilitacją ich pociech. 

Jakie metody wykorzystujemy?

Dla każdego dziecka opracowujemy indywidualne programy terapeutyczne, w oparciu o które planujemy na bieżąco pracę na zajęciach. Włączamy różne metody, za każdym razem dobierając je do potrzeb danego dziecka. Ich dobór i realizacja jest zawsze konsultowana ze wszystkimi specjalistami pracującymi z dzieckiem, dzięki czemu wzbogaca się indywidualny program terapii. Nierzadko również konsultujemy nasze wątpliwości ze specjalistami innych ośrodków. Wśród wykorzystywanych przez nas metod można wymienić: 

  • metody wspomagające rozwój psychoruchowy:

o  Metoda M. Ch. Knilla –na bazie charakterystycznej ścieżki dźwiękowej wykonywane proste ćwiczenia ruchowe rozbudzają aktywność dziecka i stanowią początek dla rozwoju rozumienia i używania języka; podstawą jest wiara w to, że każde dziecko, nawet najbardziej pasywne, można zachęcić do przejawiania własnej inicjatywy i aktywności. Następuje uaktywnienie, uspokojenie i jednocześnie zrelaksowanie dziecka.

o  Metoda Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne– stanowi powrót do okresu wczesnego dzieciństwa tzw. baraszkowania, które zawiera w sobie element bliskości fizycznej i emocjonalnej; zawiera ćwiczenia prowadzące do poznania własnego ciała, ćwiczenia pomagające zdobyć pewność siebie i poczucie bezpieczeństwa w otoczeniu oraz ćwiczenia twórcze.

o  Kinezjologia Edukacyjna P. Dennison- ćwiczenia ruchowe, które prowadzą do integracji obu półkul mózgu a tym samym ułatwiają uczenie się; zwłaszcza ćwiczenia na przekraczanie linii środka mają za zadanie stymulować i tworzyć nowe połączenia pomiędzy prawą i lewą półkulą mózgową i znajdującymi się tam ośrodkami oraz wzmacniać ciało modzelowate

  • metody wspomagające umiejętności edukacyjne:

o  Metoda Dobrego Startu M.Bogdanowicz–  rozwija funkcje, które biorą udział w uczeniu się czytania i pisania (poznawcze, wzrokowo-przestrzenne, słuchowo-językowe i ruchowe) oraz ich współdziałanie (integracja percepcyjno-motoryczna); ważną rolę odgrywają trzy elementy: element wzroku (wzory graficzne), słuchu (piosenka) i motoryki (odtwarzanie wzorów). 

o  Wczesna nauka czytania metodąsymultaniczno – sekwencyjnąJ. Cieszyńskiej wykorzystuje naturalną skłonność każdego człowieka do mówienia sylabami -jest skutecznym sposobem rozwoju mowy oraz nabywania umiejętności czytania ze zrozumieniem. Zasady pracy to: Powtarzanie, Rozumienie (rozpoznawanie), Nazywanie poszczególnych samogłosek, sylab i wyrazów.

o  Metoda E. Gruszczyk – Kolczyńkiej zajęcia w formie gier i zabaw przygotowujących do nauki matematyki zakładają, że nie należy dzieci uczyć przy pomocy słów, poprzez wyjaśnianie, tłumaczenie, opowiadanie – najważniejsze są w edukacji matematycznej osobiste doświadczenia dziecka. metody rozwijające precyzję ruchów rąk:

o  Metoda Malowania Dziesięcioma Palcami – wykorzystuje się naturalną skłonność dzieci do bawienia się substancjami o gęstej konsystencji, pozostawia się dziecku zupełną swobodę, malowanie odbywa się palcami i dłońmi. Korzyści malowania to nie tylko wzmocnienie rąk i palców, ale także pomoc w poznaniu procesu mieszania kolorów, uwalnianie dziecka od zahamowań, pokonywanie lęku, wzmacnianie wiary we własne możliwości, pobudzenie do ekspresji.

o  Ćwiczenia grafomotoryczne H.Tymichovej- uczą regulowania napięcia mięśniowego oraz płynności ruchów; wzory są tak zaprojektowane, by wykonać je w sposób płynny, bez oderwania ręki

o  Zabawy paluszkowe- dzięki zabawnej formie wierszyków i prostej możliwości zilustrowania ich gestem, zarówno dzieciom, jak i dorosłym dostarczają wiele radości.

o  Zabawy z wykorzystaniem materiałów niestrukturalizowanych, „terapia grochem”- ruch tych elementów oraz wywoływanie przy tym szeleszczącego dźwięku działa tonizująco na układ nerwowy- dziecko rozładowuje się emocjonalnie obcując z materiałami sypkimi, np. z grochem, fasolą, kaszą, piaskiem itp.; poza tym wyrabia się sprawność manualną, stymuluje rozwój mowy.

W pracy z dziećmi wykorzystujemy ponadto elementy terapii behawioralnej, niedyrektywnej terapii zabawowej, stymulacji polisensorycznej, Makaton, M.Frosting,D.Horne „Wzory i obrazki”, relaksację, muzykoterapię, C. Rose, G. Dryden „Zabawy FundaMentalne”, J.Baran „Terapia zabawą”, A.Maurer „Program kształtowania świadomości fonologicznej dla dzieci przedszkolnych i szkolnych”. Prowadzimy stymulację polisensoryczną dzieci oraz diagnozę i terapię integracji sensorycznej.